વડીલોના વાંકે-મીઠા લાગ્યા તે મને આજના ઉજાગરા

મિત્રો ,

આ ગીત  સંભાળતા  કે વાચતા  પહેલા સુરેશભાઈ દલાલની આ ગીત વિષે ની  કહેલી વાત જરૂર વાંચજો .. અને પછી આ ગીત માણવાનો આનંદ કૈક  જુદો જ હશે ..

નાટયકારની કવિતાની વાત આવે ત્યારે સહેજે પ્રભુલાલ દ્વિવેદી કે રઘુનાથ બ્રહ્મભટ્ટ ઈત્યાદિ કવિઓ યાદ આવ્યા વિના ન રહે. નાનો હતો ત્યારથી દેશી નાટક સમાજનાં અનેક નાટકો જોયાં હતાં. મોટે ભાગે દેશી નાટકો, એટલે પ્રભુલાલ દ્વિવેદીનાં નાટકો. ભાંગવાડીના નાટકનો કેફ કંઈક જુદો હતો. એ નાટકો મને ગમતાં. બોલાતી ગુજરાતી ભાષાને કારણે આ બધું ગમતું હશે. કોઈ પણ નવો શબ્દો કાને પડે તો જાણે વીજળીનો ધબકારો થાય. મને બોલાતી ભાષાનો કોઈ જુદો જ અનુભવ થતો. ‘’ નાટક મેં અનેકવાર જોયું હશે. બધી જ સમજ ન પડે પણ ઘણું બધું ગમતું.

મોટે ભાગે આ નાટકો મારા મોટા ભાઈ અરવિંદ સાથે જોતો. અરવિંદ મારા પ્રેમને કારણે આવતો પણ એને નાટકમાં અમુક હદથી વિશેષ રસ નહીં. મને તો નાટકનો ત્રીજો અંક શરૂ થાય ત્યારે એક બેચેની થાય કે આંખ સામે ઊભેલી આ સૃષ્ટિ શું સમાપ્ત થશે? પડદો ઊઘડે ત્યારે ધડાકા સાથે જે થિ્રલ થતી તે આજે પણ અનુભવું છું. મોતીબાઈ અને માસ્ટર કાસમના સંવાદો હજીયે યાદ છે. પછી તો ‘સંપત્તિ માટે,’ ‘શંભુમેળો,’ ‘ગાડાનો બેલ…’ એવાં તો કેટલાયે નાટકો જોયાં છે. કોલેજમાં હતો ત્યારે બને એટલાં નાટકો વાંચતો.

નાટયકાર પ્રભુલાલ દ્વિવેદીનું આ ગીત મારું પ્રિય ગીત છે. માત્ર મારું શું કામ, આ ગીતનું કામણ રંગભૂમિના દરેક રસિક હૃદય પર છવાયેલું છે. ઉજાગરાનો પણ આનંદ છે. આ ઉજાગરાનો પણ એક સ્વાદ છે. એટલે તો એને મીઠો કહે છે. પ્રિય વ્યકિત માટે પ્રતીક્ષા કરવી એનો પણ એક આનંદ છે. આ આનંદની લહેરનું ગીત છે. અલબેલા કાજે ઉજાગરાનું ગીત છે. પ્રિય વ્યકિત આવશે ત્યારે ઉજાગરાનું જાગરણમાં રૂપાંતર થશે. આવશે એની શ્રદ્ધા છે. પગલે પગલે પ્રિય વ્યકિતના ભણકારા વાગે છે અને છતાંયે અતિ સ્નેહ પાપ શંકી એમ હૃદયમાં અમથો પણ ઉચાટ થાય છે. નીંદર સાથે હોડ માંડીને બેઠી, કાં તો હું નહીં કાં તો નીંદર નહીં. જે હીંડોળાખાટ મને વહાલી લાગતી હતી એ વસમી લાગે છે.

પછીની પંકિતઓ કવિતાની પરાકાષ્ઠા છે. પ્રભુલાલ કહે છે કે ધેરાતી આંખને એ સોગન આપે છે. આ આંખને સોગન આપવાની વાત કોઈ ઉત્તમ કવિ જ કહી શકે. આંખને મટકું મારવાની મના કરી દીધી છે. પ્રિય વ્યકિત આવે ત્યારની વાત છે. પણ આ તો ઉજાગરો જાગરણ થઈને ખુદ આત્માને જગાડે છે. પ્રિય વ્યકિતની પ્રતીક્ષા કરું છું ત્યારે ગંગાના ઘાટ પર ઊભી હોઉ છું એવી પ્રતીતિ નાયિકાને થાય છે અને એટલે જ એ ઉજાગરો ગમી જાય છે. પ્રભુલાલના પુત્ર વિનયકાંતે ‘મીઠા ઉજાગરા’ નામના પુસ્તકનું સંપાદન-સંકલન અને આલેખન કર્યું છે. એમણે લખ્યું છે તે અહીં મૂકું છું.

પ્રભુલાલભાઈએ ૧૯૩૮માં ‘વડીલોના વાંકે’ નાટક લખ્યું. એનું નામ પ્રથમ તો ‘અણગમતાં’ અપાયેલું. પછીથી ‘વડીલોના વાંકે’ શીર્ષક અપાયું, જેમાં ખૂબ જ ભણેલ આધુનિક પતિ અને ગામડાંની ગોરી-ગમાર પણ કોઠાસૂઝવાળી પત્નીનો સંસાર ચિતરાયો છે. પતિ કોઈ લોકહિતના કામસર મોડી રાત સુધી ઘરે નથી આવ્યો. રાહ જોતાં જોતાં પરોઢ થઈ ગયું છે. તે પ્રસંગે અભણ મુગ્ધા નારી-પોતાના મનોભાવ રજૂ કરે છે. ગીત પહેલાંનો સંવાદ છે-સમતાના મુખે ‘જીવતરમાં અમથા ઉજાગરા તો ઘણાય થીયા હશે, પણ વ્હાલાની વાટ જોતાં હોઈએ અને પગલે પગલે આવવાના ભણકારા વાગતા હોય એવો ઉજાગરો તો આજ થયો.’

આભાર: દિવ્ય ભાસ્કર

મીઠા લાગ્યા તે મને

	મીઠા લાગ્યાં તે મને આજના ઉજાગરા
	જોતી’તી વ્હાલાની વાટ રે...
	અલબેલા કાજે ઉજાગરો

	પગલે પગલે એના ભણકારા વાગતા
	અંતરમાં અમથા ઉચાટ રે...
	અલબેલા કાજે ઉજાગરો

	બાંધી મેં હોડ આજ નીંદરડી સાથ ત્યાં
	વેરણ હીંડોળાખાટ રે...
	અલબેલા કાજે ઉજાગરો

	ઘેરાતી આંખડીને દીધાં સોગન મેં
	મટકું માર્યું તો તારી વાત રે...
	અલબેલા કાજે ઉજાગરો

	આજના તો જાગરણે આતમા જગાડ્યો
	જાણે ઊભી હું ગંગાને ઘાટ રે...
	અલબેલા કાજે ઉજાગરો

	મીઠા લાગ્યાં તે મને આજના ઉજાગરા

સ્વરઃ મોતીબાઈ
રચનાઃ શ્રી પ્રભુલાલ દ્વિવેદી
નાટક અને ચિત્રપટઃ
વડીલોના વાંકે (૧૯૪૮)
 
.આભાર;માવજીભાઈ
ક્લીક કરો અને સાંભળો
ઓરિજિનલ ગ્રામોફોન રેકોર્ડઃ
http://mavjibhai.com/MadhurGeeto/104_Mithalagya.htm
..
...http://www.mavjibhai.com/MadhurGeeto/Mithalagya.htmm
Advertisements

About Pragnaji

Personal Links http://pragnaji.wordpress.com/ http://shabdonusarjan.wordpress.com/ http://gujaratidaglo.wordpress.com/
This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , . Bookmark the permalink.

2 Responses to વડીલોના વાંકે-મીઠા લાગ્યા તે મને આજના ઉજાગરા

  1. pragnaji કહે છે:

    જે ગીત રજુ તે નાટ્યમહર્ષિ સ્વ.શ્રી પ્રભુલાલ દ્વિવેદી એ તેમના નાટક ‘સંપતિ માટે’માં લખેલું છે.મોતીબાઈ ના કંઠે ગવાતું આ ગીત ના ૧૦-૧૦ વાર વન્સમોર થતા હતા અને નાટક પરોઢિયે ૪ વાગ્યે પૂરું થતું હતું. ૧૯૪૧ માં લખાયેલું આ ગીત વાંચી હજી આજેપણ આપણે શૈશવ (બાળપણ)ની યાદોમાં સરકી જઇએ છીએ.

    Krutesh
    http://www.krutesh.info

  2. પિંગબેક: કવિતાનો આસ્વાદ | શબ્દોનુંસર્જન

પ્રતિસાદ આપો

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s